Van je hoofd tot je voet

Aandacht en alertheid beïnvloeden

Het horen van een dromerig pianostuk kan ervoor zorgen dat je volle hoofd in een oogwenk tot rust komt, je aandacht vervliegt en je ontspant. Soms wil je muziek inzetten om iemands aandacht en alertheid te verminderen zodat hij rustiger wordt.

Andersom kun je muziek juist inzetten om bij iemand die weggedoezeld is de alertheid te vergroten zodat hij een activiteit kan gaan doen. Aandacht en alertheid hebben alles te maken met lage en hoge spanning. Die kun je dus ook heel goed beïnvloeden met muziek.

Stemming beïnvloeden

Ken je dat? Je zit in de auto na een drukke werkdag, hebt de radio aan en dan begint dat ene uptempo-nummer… Je begint vanzelf in je stoel te bewegen, je lacht in jezelf en ineens is de vermoeidheid weg en ziet de wereld er anders uit.

Of je hebt thuis een playlist opgezet en totaal onverwacht komt dat nummer voorbij dat werd gedraaid op die intens verdrietige begrafenis jaren geleden. In een paar seconden ben je er in gedachten weer, opnieuw word je diep van binnen geraakt en voel je de tranen opkomen.

Muziek heeft de eigenschap om iemand direct te raken. Daarom is muziek ook zo geschikt om emoties bij mensen te beïnvloeden en spanning en pijn te verminderen.

Contact versterken

Muziek heeft de eigenschap om mensen te verbinden en uit te nodigen tot communicatie. Muziek luisteren of maken doe je vaak samen: je gaat samen naar een concert, zit in een band of koor, of zingt samen mee met een leuk liedje op de radio.

Het geeft een gevoel van samen zijn. Door te zingen of muziek te maken, kun je communiceren op een manier die anders is dan met alleen woorden.

Zeggenschap en zelfstandigheid vergroten

Muziek heeft de eigenschap om de zeggenschap van mensen te vergroten en hen in actie te laten komen. Je krijgt een gevoel van eigen regie door keuzes te maken in het luisteren of maken van muziek. 

Door muziek in te zetten tijdens een activiteit, kan iemand zelfstandiger worden en kan de ondersteuning makkelijker verlopen.

Herinneringen ophalen

Muziek zorgt er voor dat je geheugen beter werkt. Het nog altijd onduidelijk waarom het menselijk brein zo goed is in het onthouden van muziek. Zelfs wanneer andere functies falen. 

Muziek helpt dus herinneren wanneer een brein beschadigd is. De muziek die je luisterde tussen je 15e en je 20e jaar, roepen later de sterkste herinneringen op. 

Zelfbeeld versterken

Luisteren naar muziek kan niet alleen je stemming positief beïnvloeden, maar ook je zelfvertrouwen een boost geven. Mensen met een verstandelijke beperking hebben veelal last van een laag zelfbeeld. Ze zijn zich namelijk vaak bewust van hun beperking en voelen zich daardoor minder waardevol wat kan leiden tot onzekerheid en soms zelfs tot depressie (De Bruijn, 2013).

Muziek biedt de mogelijkheid om de successen van activiteiten te beleven en zich op eigen ontwikkelingsniveau uit te drukken (Smeijsters, 2006). Het ervaren van successen binnen de muziek kan op veel verschillende manieren en kan zeer positieve effecten teweeg brengen. Zo kan een cliënt binnen een improvisatie zijn of haar dromen of wensen uitspelen waardoor er een positief toekomstbeeld geschetst wordt waar positieve gevoelens uit kunnen vloeien. Cliënten kunnen hierdoor streven naar bevrediging van de basisbehoeften als een zelfstandig en verantwoordelijk functionerend persoon in positieve verbondenheid met zichzelf en zijn omgeving (KenVak, 2012).

Succeservaringen kunnen ook worden opgedaan door nieuwe vaardigheden te leren, een eigen muziekstuk op te nemen of uit te voeren voor publiek of alleen al door het ervaren van plezier binnen de muziek zelf.

Beweging stimuleren

Echt niemand kan het, stilstaan bij een lekker muziekje. Zelfs als je heel hard probeert stil te staan, maakt je lijf minuscule bewegingen. Je kunt het niet tegenhouden!

Je beweegt ook meer als je de muziek via een koptelefoon hoort dan als het uit een luidspreker komt. Dat komt volgens de onderzoekers doordat je geen geluiden meer van buitenaf hoort en je in je eigen bubbel zit. Je bent je minder bewust van je omgeving en meer van je eigen lichaam. Je ogen dichtdoen heeft hetzelfde effect.

Als je gaat dansen gebruik je je hele lijf, maar bovenal ook je hoofd. Al je bewegingen worden immers vanuit je schedelpan gecoördineerd. Zo helpt dansen tegen depressies en heeft het zelfs een effect op ziektes als Alzheimer en Parkinson. Door muziek als medicijn doelgericht in te zetten, kunnen motorische, cognitieve en spraakproblemen verbeteren. Veel Parkinsonpatiënten hebben baat bij muziek als therapie of als hulpmiddel.

Muziek verhoogt ook tijdens het sporten het uithoudingsvermogen én plezier. Uit onderzoek uitgevoerd aan de Engelse Brunel University is gebleken dat je door te sporten op muziek je uithoudingsvermogen met maar liefst 15 % vergroot. Wel moet je dan trainen met de juiste beats, 120 tot 140 per minuut, op.