L&W bestaat uit 4 hoofdthema’s (blokken). Hieronder vind je in een overzicht de uitleg van de verschillende blokken: Blok Ik, Blok ik en de ander, Blok ik lief en leven, Baas over mij.
Wat vind ik in Blok IK?
Blok IK is de basis voor het opbouwen van zelfvertrouwen en initiatief. De meeste doelen onder IK gaan over het versterken van iemands basiskracht. Dat komt vooral neer op het verschil herkennen tussen wat wel en niet prettig voelt en iets ondernemen als het niet oké voelt. De cliënt leert zichzelf beter kennen en trots te zijn op zichzelf. Het communiceren over lastige gevoelens wordt makkelijker. Het één kan niet zonder het ander.
In Blok IK gaat om herkennen:
- Wat ik prettig vindt en wat niet
- Wanneer ik me oké en veilig voel en wanneer niet
- Wat ik voel en wil
- Wat bij me past en me trots maakt
Het gaat ook om communiceren en omgaan met gevoelens:
- Mijn voorkeur of behoefte vertellen, dat je opkomt voor jezelf
- Mezelf geruststellen
- Teleurstelling en tegenslag verdragen
- Grenzen en hulp accepteren
De thema’s van Blok IK vormen een belangrijke basis voor de ander Blokken.
Wat vind ik in Blok IK en de ander?
In blok IK en de ander gaat het om ‘Ik en de ander’. Je gaat aan de slag met ‘sociale weerbaarheid’. Dit is: in je kracht blijven, terwijl je met anderen bent. In contact met de ander staat het bewustzijn van jezelf meer onder druk. Bijvoorbeeld: de ander kan slimmer, sneller, dominanter zijn. Of de situatie is nieuw en je wilt vrienden maken. Het kan ook zijn dat er sprake is van groepsdruk, zoals bij pesten. Het zelfvertrouwen komt meer onder druk te staan, of je vergeet wat je belangrijk vindt.
In Blok IK en de ander ervaart de client:
- Wat je voelt als je samen met de ander bent
- Wat je (dan) prettig vindt en niet (wensen en grenzen)
- Of je je staande houdt (zelfbeeld, zelfvertrouwen)
- Hoe je duidelijk maakt wat je niet wilt (weerbaar gedrag)
- Hoe je het samen prettig kunt hebben (sociale vaardigheden)
Je gaat aan de slag met: actie en reactie. Dit is het begrip van ‘jij doet iets’, ‘de ander reageert daarop’. En omgekeerd.
Wat vind ik in Blok IK lief en leven?
Blok IK lief en leven gaat over: relatievorming, intimiteit en seksualiteit. Een liefdesrelatie heeft vele facetten: eigenwaarde, relatievorming, intimiteit en seksualiteit. Intimiteit gaat over afstand en nabijheid en ook over prettig aanraken. Seksualiteit gaat over lichaamsbesef, zintuigen en seksuele gevoelens. Ieder mens heeft zijn eigen voorkeur hierin.
Dit blok gaat een stap verder dan de vorige twee blokken. Het vraagt nog meer van het omgaan met eigen gevoelens en rekening houden met de ander. In blok IK lief en leven gaat het opnieuw over: herkennen ‘wat goed is voor jou en voor de ander’. Dit blok bouwt verder op de vaardigheden van blok IK en blok IK en de ander.
Het gaat om dit bewustzijn en initiatief:
IK
- Wat je prettig vindt
- Wat bij je past
- Jezelf waarderen
- Dat je opkomt voor jezelf
Samen
- Dat je luistert naar elkaars wens
- Reageert op elkaars grens
- Dat je praat, in plaats van niets zegt of boos wordt
Niet alles kan
Veel mensen met een verstandelijke beperking dromen over een leven zoals de mensen om hen heen hebben. De realiteit laat zien dat een vaste liefdesrelatie niet voor ieder te vinden is of weggelegd. Er kunnen gevoelens van rouw zijn. Maak een doel van: erkenning van de droom, met acceptatie van zichzelf, de situatie en genieten van wat er mogelijk is.
Wat vind ik in Blok Baas over mij?
Als ‘iets of iemand’ de baas is over je is, verlies je ook je autonomie. Het is sterker dan jij. Blok Baas over mij helpt de client zich hiervan bewust te worden.
Blok Baas over mij heeft 2 subthema’s:
- Dwang en misbruik
Dwang en misbruik gaat over grensoverschrijdend gedrag. Het doel hiervan is dat de client (ernstig) grensoverschrijdend gedrag herkent en de moed heeft dit te vertellen. - Verslaving
Verslaving gaat over kennis. Wat zijn de gevolgen van middelengebruik en hoe herken je de signalen van verslaving. Het gaat hier om psycho-educatie.
Je eigen emoties en die van de omgeving kunnen bij deze twee subthema’s sterk naar voren komen. Bij dwang en misbruik is het de kunst is om en te volgen en neutraal te reageren. Bij verslaving werk je meer sturend.
Kennis geeft kracht
Je geeft kennis en normen mee. Wat is een grensoverschrijdende situatie. Hoe merk je en hoe weet je dat? Je laat dit met film en verhaal ervaren. Zo leert de client deze situaties beter te herkennen.
De client krijgt inzicht of iets oké en veilig is en wat te doen als dit niet zo is.
Met normen geef je zelfvertrouwen:
- ‘je hoeft dit niet leuk of normaal te vinden’
- ‘aanraken is alleen leuk als je het allebei wilt’
Herkennen van de situatie helpt voorkomen dat de client er slachtoffer of pleger van wordt. Is er sprake van misbruik, dan helpt het om ‘ermee naar buiten te komen’.
Groot en klein
Ongelijkwaardigheid in relaties komt veel voor. Veel cliënten/leerlingen zijn zich daar niet van bewust, of zijn er al langer onderdeel van zonder zich eruit los te kunnen maken.
Een beperking kan je afhankelijker maken van de ander, omdat je die persoon ook nodig hebt voor hulp. Het belang om voor jezelf op te komen kan daarmee in strijd zijn. Het versterkt sociaal wenselijk gedrag.
De andere kant is ook waar: sommige mensen doen het juist goed op een relatie die er (voor jou) ongelijkwaardig uitziet. De vraag is: doet iemand het vrijwillig en voelt hij zich gewaardeerd? Met de gevoelens ‘Groot en Klein’ uit Blok IK bespreek je dit.
Leuk en niet leuk
In blok Baas over mij is ontwikkeling en groei complexer dan bij de andere blokken.
Bedenk dat voor weerbaar zijn in (ernstig) grensoverschrijdende situaties geen vast recept te geven is. Meestal kun je dit niet oplossen met een paar tips. De cliënt kan tegenstrijdige gevoelens ervaren bijvoorbeeld: vond het niet leuk, maar eerst wel of de client is bang die persoon kwijt te raken. Of er is een andere reden waarom hij de tip niet toepast.
Wat je bij Dwang en Misbruik vooral doet is: het bespreekbaar maken: wat ervaart en herkent de cliënt?