In Gelderland, midden in het hart van de Veluwe, werkt Jan met veel plezier op een mooie werkplek. Marjo Hekman, zijn jobcoach, heeft hem daarbij geholpen. Zijn autisme maakt hem een extra goede glazenwasser, vindt hij. ‘Juist omdat je verder kijkt dan je neus lang is en ook de vieze brievenbus opmerkt, het blad aanveegt of het spinrag weghaalt.’

Jan (39) ging na de middelbare school – op zijn vijftiende - aan het werk. ‘Het was al snel duidelijk dat ik autisme heb’, vertelt hij. ‘Mijn ouders hebben mij altijd erg goed geholpen. Vooral mijn moeder was erg bezorgd en betrokken bij alles. Mijn vader was een gesloten man, jammer genoeg leeft hij niet meer. Inmiddels woon ik alweer een aantal jaren in een woning van Philadelphia.’

Extra stappen

‘Ik heb diverse baantjes gehad. Ik heb zelfs meer dan drie jaar in een ziekenhuis gewerkt. Ik heb mijn rijbewijs dus ik kan overal komen. En op het gebied van schoonmaken heb ik mijn sporen wel verdiend.’ Bij het schoonmaken is het de kunst om juist die extra stap te zetten, zegt Jan. Als je ergens naartoe gestuurd wordt om bijvoorbeeld de ramen te lappen, is het mooi om ook het spinrag te verwijderen en het houtwerk goed te poetsen. Juist die ene stap extra kan het verschil maken. Jan legt uit: ‘Ik hoef geen 10, een 8 is ook goed genoeg, maar het is wel belangrijk om voor je baas goed werk te leveren.’

Onbegrip

Jan is blij met zijn werkgever en zijn werkgever met hem. Hij rijdt rond in een flinke bus, met alle spullen die hij nodig heeft. Een bladblazer, een stoomapparaat, een ladder, alles past in en op de bus. ‘Als bijvoorbeeld een plat dak vol blad ligt, is het met een bladblazer in een paar minuten opgeruimd. Een stuk sneller dan met een bezem.’ Nu heeft hij het naar zijn zin, maar dat is weleens anders geweest. Bij zijn vorige werkgever stuitte hij op veel onbegrip. ‘Ik heb daar meer dan tien jaar gewerkt, maar ik werd niet voor vol aangezien. Soms werd ik zelfs uitgescholden voor mongool. Ik werd behandeld als een loonslaaf. Daar ben ik erg boos en verdrietig om geweest. In het begin was er nog wel variatie, maar het werk werd steeds saaier. Hoe dan ook, ik werd hier erg ongelukkig. Mijn woonbegeleiders hadden dit wel door. Zij hebben samen met mij gezocht naar een manier om een andere werkkring te vinden. Toen zijn we naar Werk & Begeleiding gegaan en vonden we een fijne jobcoach bereid om mee te helpen. Marjo snapt mij goed, ook al ken ik haar pas sinds december vorig jaar.’

Kortsluiting

‘Als je autisme hebt, dan heb je een iets andere manier van denken’, legt Jan uit. ‘Je gezichtsveld is iets smaller. Niet iedereen begrijpt dat. Doordat men mij niet begreep, ontstond er steeds vaker kortsluiting. Met als gevolg dat ik steeds kwader werd en vaak boos reageerde om mijzelf te verdedigen. Ik heb daar een voorbeeld bij. Toen mijn vader overleed, werd ik vlak na zijn begrafenis door mijn werk gebeld met de vraag waar ik bleef. Ze hielden er geen rekening mee dat ik verdrietig was. Ik moest komen omdat ik de enige werknemer was die Nederlands sprak. Maar ik heb nog geen kaart gehad om me sterkte te wensen in die tijd. Dat was een zware periode.’

Jan weet goed uit te leggen dat werkgevers er baat bij kunnen hebben om iemand met autisme aan te nemen. ‘De samenwerking met mensen met bijvoorbeeld autisme is het nieuwe normaal. Er zijn veel mensen met autisme, maar er zijn weinig werkplekken geschikt gemaakt voor mensen met een deze “beperking”. En dat terwijl ze heel secuur kunnen werken. Ze zien vaak meer details. Werkgevers zouden meer bewust moeten zijn van arbeidskrachten die een meerwaarde voor hun bedrijf kunnen zijn. Juist omdat ze verder kijken dan hun neus lang is en ook de vieze brievenbus opmerken, het blad aanvegen of het spinrag weghalen.’

Subsidie

‘Omdat ik in het doelgroepregister sta kan een werkgever loonkostensubsidie aanvragen bij de gemeente om mensen zoals ik aan een mooie en passende baan te helpen’, weet Jan. ‘Samen met mijn jobcoach Marjo hoefden we niet lang te zoeken naar een goeie plek voor mij. En omdat die drempel voor werkgevers verlaagd is, is de kans groter op een baan. Hoewel mijn baas al snel doorhad dat ik, ook dankzij mijn werkervaring, ook zonder die loonkostensubsidie goed bij zijn bedrijf zou passen.’ Op de vraag wat Jan belangrijker vindt, het leuke werk of de gezellige mensen, geeft hij aan dat hij dat allebei ongeveer even belangrijk vindt.

Boek over autisme

‘Een mens met autisme heeft niet alleen een beperking maar ook een kwaliteit en die wil ik graag onder de aandacht brengen.’ Jan is druk bezig met iets nieuws. Iets moois! ‘Ik ben, samen met andere mensen, een boekje aan het schrijven over autisme. Ik wil hier meer begrip voor kweken. Niet alleen voor je buren of familie, maar ook voor nieuwe collega’s, werkgevers of zelfs gemeenten. Het boekje krijgt de naam “Cliënten in de ring”. Philadelphia gaat mij helpen om dit boekje te realiseren.’  

Warm bad

‘Inmiddels werk ik alweer zeven maanden bij dit fijne bedrijf. Ik ben officieel glazenwasser, maar ik pak alles mee wat gedaan moet worden. Ik ben in een warm bad gekomen, krijg veel complimenten en voel me erg thuis. Ik heb geluk gehad! En nu, met het boekje waar we hard aan werken, kan ik wel zeggen dat ik een tevreden mens ben. Het gaat er niet om dat ik rijk word van het boekje, maar als ik hier maar een paar mensen met autisme mee kan helpen is mijn missie geslaagd. Andere dromen voor de toekomst heb ik niet, ik ben blij zoals het nu is. En ik hoop dat iedereen dit leest, want dan weten ze alvast dat er een mooi en leerzaam boek aankomt wat zeer de moeite waard is!’